سه شنبه 29 آبان 1397

بنیاد نخبگان استانها

بنیاد نخبگان استانها

سامانه ها

کسب رتبه 22 جهانی ایران در تعداد مقالات و براساس آخرین اطلاعات پایگاه تحلیلی سایماگو

کسب رتبه 22 جهانی ایران در تعداد مقالات و براساس آخرین اطلاعات پایگاه تحلیلی سایماگو

مراسم گرامیداشت هفته پژوهش و فناوری دانشگاه فرهنگیان استان کردستان در روز دوشنبه مورخه 1395/09/29 رأس ساعت 10 صبح و با حضور دکتر رحمت صادقی ریاست بنیاد نخبگان استان کردستان، دکتر الماسی ریاست پردیس شهید مدرس و تنی چند از اساتید و دانشجویان این دانشگاه، در محل تالار اجتماعات پردیس شهید مدرس کردستان برگزار گردید. دکتر رحمت صادقی در این مراسم، مطالب خود را با ارائه موضوع شاخص های نوین سنجش کمی و کیفی علم، و با تعریف علم، فناوری و نوآوری آغاز کرده و به تشریح دانش و ابزارهای اندازه گیری کمی و کیفی علم (علم سنجی) پرداخت. سپس علم سنجی را به صورت دانشي كه در ارتباط با تجزيه و تحلیل كمي و كیفي اطلاعات علمي و عوامل مؤثر بر آن است و به اندازه گیري شاخص هايي مي پردازد كه توجه به آنها براي سیاستگذاري علمي و پژوهشي در ابعاد فردي، سازماني، ملي و بین المللي ضروري است، تعریف کرده و گفت: علم سنجی در رتبه بندی دانشگاه های برتر جهان، مقایسه کشورها، دانشگاه ها و دانشمندان براساس انتشارات علمی آنان، تعیین سهم یک کشور، دانشگاه یا سازمان در تولید علم در عرصه های ملی و بین المللی، سنجش عملی فعالیت های اعضای هیأت علمی، تهیه گزارش رشد علمی یک کشور، برنامه ریزی و سیاست گذاری علمی و ... اهمیت دارد. ایشان این ابزارها را به دو دسته­ ی شاخص های کمی و شاخص های کیفی تقسیم کرده و گفت: شاخص های کمی همانند تعداد مقالات علمي منتشر شده، تعداد نیروي انساني متخصص و تعداد نشریات معتبر هر كشور و...، فقط تعداد را نشان می دهند. اما شاخص های کیفی که مهمتر هستند، برمبناي استناد و تحلیل استنادي استوارند. استناد يا ارجاع به معناي عام یعنی سند قرار دادن چیزي، تکیه بر چیزي كردن، يا سخني را سند قرار دادن و بیانگر نوعي استفاده از دانش پیشین است، و استناد در یک نوشته علمی یعنی نقل قول یا ارجاع به سایر نوشته های مرتبط به شیوه ای ساختار یافته و قابل فهم و پیگیری برای خوانندگان. اما ما چرا به دیگران استناد می کنیم: چون می خواهیم به صاحبنظران ارزش و احترام بگذاریم، کار دیگران را تأیید و یا از آن انتقاد کنیم، کار خودمان را تأیید و یا با کار دیگران مقایسه کنیم، از روشهای یکسانی استفاده کنیم، کار آنها را ادامه بدهیم و ...

ایشان در ادامه شاخص های کیفی علم سنجی را به سه دسته شاخص های کیفی ارزیابی فردی، مجلات، مؤسسات و کشور ها تقسیم کرده و بیان داشت: شاخص های کیفی ارزیابی فردی شامل مواردی همچون تعداد کل ارجاعات، تعداد ارجاعات به ازای هر مقاله، شاخص اچ، شاخص جی، شاخص جی اچ، شاخص آی 10 هستند که هر کدام به نحوی تعداد مقالات یک فرد را به تعداد ارجاعات آن مقاله ارتباط می دهند. شاخص های کیفی ارزیابی مجلات عبارتند از: تعداد کل ارجاعات، تعداد ارجاعات به ازای هر مقاله، شاخص اچ، ضریب تأثیر، ضریب آنی، اس جی آر سایماگو، نیمه عمر استناد، ضریب تأثیر میانه و ضریب تأثیر کل. و شاخص های کیفی ارزیابی مؤسسات و کشور ها می تواند شامل: شاخص اچ و اس آی آر سایماگو، تعداد مقالات، تعداد ارجاعات، تعداد ارجاع به ازای هر مقاله و ...، شاخص آی، شاخص کراون، امتیاز زِد استنادی، آر اَی ای، وب سنجی و ضریب تأثیر وب باشد.

دکتر صادقی در تکمیل هر کدام از شاخص ها، توضیحاتی را ارائه داده و برای فهم آن ها، مثال هایی را عنوان کردند. ایشان در توصیف پایگاه های اطلاعاتی و پایگاه های تحلیل استنادی افزود: پایگاه های اطلاعاتی یا کتابخانه های دیجیتال، اصل مقاله یا کتاب را که عمدتاً به شکل پی دی اف است، نگهداری می کنند و به عموم عرضه می کنند. در سطح دنیا پایگاه های اطلاعاتی فراوانی وجود دارد، ولی می توان به ساینس دایرکت، اشپرینگر، الزویر، وایلی، ACS ،IEEE و ... که تقریباً مهمترین ها هستند، اشاره کرد. اما پایگاه های استنادی و نمایه سازی معمولاً اصل اسناد را نگهداری نمی کنند، بلکه چکیده و کلید واژه ها را نگهداری می کنند. کار این پایگاه ها، ثبت و تحلیل آمار استناد به اسناد است. پایگاه های استنادی همچون، ISI، اسکاپوس، سایماگو، گوگل اسکولار و مرکز استنادی علوم جهان اسلام وجود دارند که از این بین، ISI و سایماگو مهمترین پایگاه ها هستند. ISI مخفف کلمه های Institute for Scientific Information و به معنی «موسسه اطلاعات علمی» است. پایگاه استنادی ISI در سال 1958 توسط يوجين گارفیلد تأسيس، و در سال 1992 به شرکت توماس رویترز واگذار شد. این پایگاه یکی از مؤسسات معتبر جهانی در زمینه معرفی مجلات علمی در حوزه های مختلف است. از محصولات این مؤسسه می توان به ISI Web of Science، ISI Proceedings، ISI Derwent Innovations index، Journal Citation Report، Current Contents Connect، Current Contents و ISI Web of Knowledge اشاره کرد. اما پایگاه استنادی سایماگو که قصد دارم با استفاده از آمار آن وضعیت علمی کشورمان را با سایر کشورها مقایسه کنیم، تحلیل هاي علم سنجي خود را در رتبه بندی مؤسسات (اس آی آر)، و كشورها و مجلات (اس جی آر)، و با بهره گیري از داده هاي پايگاه اسکاپوس در فاصله زمانی 1996 تا 2015، انجام می دهد. سایماگو براساس معیار پژوهشی همچون انتشارات با کیفیت بالا، همکاری های بین المللی، برتری، مرجعیت علمی، حجم استعدادهای علمی و ... (50 درصد)، معیار نوآوری همچون ضریب نفوذ فناوری و دانش نوآورانه (30 درصد) و معیار اجتماعی همچون اندازه وب و میزان لينک هاي خارجي به ساب دومين هاي دانشگاه (20 درصد)، مؤسسات را رتبه بندی می کند (اس آی آر) که براساس این رتبه بندی و از بین 5147 مؤسسه در دنیا و 99 مؤسسه در داخل کشور، دانشگاه تهران در رتبه 666 جهان و 1 کشوری، دانشگاه علوم پزشکی تهران در رتبه 799 جهان و 2 کشوری، دانشگاه صنعتی شریف در 1033 جهان و 3 کشوری، دانشگاه صنعتی امیرکبیر در رتبه 1090 جهان و 4 کشوری و دانشگاه کردستان در رتبه 3043 جهان و 25 کشوری قرار دارد. حال آنکه 5 دانشگاه برتر دنیا یعنی دانشگاه هاروارد، دانشگاه استنفورد، ام آی تی، دانشگاه میشیگان و دانشگاه جان هاپکینز همگی در آمریکا هستند.

پایگاه سایماگو کشورها را براساس معیارهای تعداد مقالات، تعداد مقالات قابل ارجاع، تعداد کل ارجاعات، تعداد خود ارجاعی، ارجاع به ازای هر مقاله و اچ اندیکس بررسی می کند که اگر بخواهم ایران را با 10 کشور برتر دنیا مقایسه کنم، می بینیم که براساس معیار تعداد مقاله، امریکا با 9360233 مقاله در رتبه اول، چین با 4076414 مقاله در رتبه دوم، انگلیس با 2624530 مقاله در رتبه سوم، آلمان با 2365108 مقاله در رتبه چهارم و ایران با 333474 مقاله در رتبه 22 جهان قرار دارد. براساس معیار تعداد ارجاعات، آمریکا با 202750565 ارجاع در رتبه اول، انگلیس با 50790508 ارجاع در رتبه دوم، آلمان با 40951616 ارجاع در رتبه سوم، ژاپن با 30436114 ارجاع در رتبه چهارم و ایران با 1954324 ارجاع به رتبه 37 جهان تنزل می کند و براساس اچ اندیکس، ایران از رتبه 37 به رتبه 42 دنیا می رود. اما اچ اندیکس یا شاخص اچ چیست؟ می گوییم کشوری دارای شاخص اچ است اگر تعداد اچ مقاله از مجموع اِن مقاله آن کشور، دارای تعداد اچ ارجاع باشد و مابقی مقالات (اِن منهای اچ)، تعداد ارجاعات کمتر از اچ داشته باشد. براساس این آمار می توان گفت که سطح علمی ایران به لحاظ کمی در وضعیت مطلوبی قرار دارد ولی به لحاظ کیفی زیاد مطلوب نیست.

سایماگو برای رتبه بندی مجلات معیارهایی دارد که شامل شاخص اس جی آر (نسبت ارجاعات به مقاله هاي يك مجله در يك سال خاص به مقالات چاپ شده در سه سال گذشته آن مجله)، شاخص اچ و بهترین چارک اس جی آر (25 درصد اول کیو 1، 25 درصد دوم کیو 2 و ...) می شود که براساس شاخص اس جی آر، مجله Nature Reviews Molecular Cell Biology در رتبه اول، مجله Annual Review of Immunology در رتبه دوم، مجله Nature Reviews Genetics در رتبه سوم، مجله CA - A Cancer Journal for Clinicians در رتبه چهارم و مجله Cell در رتبه پنجم، و براساس شاخص اچ، مجله Nature در رتبه اول، مجله Science در رتبه دوم، مجله New England Journal of Medicine در رتبه سوم، مجله Cell در رتبه چهارم و مجله Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America در رتبه پنجم دنیا قرار دارند.

ایشان در پایان به زیرساخت های لازم برای تبدیل دانش به فناوری اشاره کرده و تصریح کرد: فراهم آوردن نظام ملی نوآوری، تجاری سازی دستاوردهای پژوهشی، برپایی همه جانبه سامانه فراگیر حقوق مالکیت معنوی، ملی و جهانی، راه اندازی و گسترش کانون های تحقیق و توسعه، راه اندازی و پشتیبانی دانشگاه کارآفرین، گسترش پارکهای علم و فناوری، مراکز رشد و شرکتهای دانش بنیان، عواملی هستند که می توانند در تبدیل دانش به فناوری کمک کنند.

در این جا مطالبم را با سخنی از آیزاک نیوتون به پایان می رسانم و از اینکه توجه نمودید، سپاسگزارم.

من نمي دانم كه جهان مرا چه مي داند؟ اما من خود را مانند كودكي مي بينم كه در كنار ساحل سرگرم بازي است و گاه و بيگاه با يافتن سنگ ريزه ها و يا گوش ماهيهاي زيباتر و صافتر از حد معمول، خوشحال مي شود؛ حال آنكه اقيانوس بزرگ حقيقت همچنان كشف نشده پيش رويم گسترده است (آیزاک نیوتون).

تاریخ انتشار : 1395/10/04
کد : 126
تعداد بازدید: 228

               تمامی حقوق متعلق به این سایت برای بنیاد ملی نخبگان محفوظ می باشد
آدرس: خیابان آزادی- بین خیابان نواب و رودکی- جنب کوچه طاهرنیا- پلاک 209 تلفن: 63478000 - 09601