زندگی‌نامه

 دکتر مصطفی خرمدل از اندیشمندان و قرآن‌ پژوهان سرشناس کردستان، ایران و جهان اسلام است که در سال ۱۳۱۵ در روستای «دهبکر» از توابع شهرستان مهاباد دیده به جهان گشود. تحصیلات ابتدایی را در شهرستان مهاباد به پایان رساند و دوره‌ی متوسطه را به صورت متفرقه و داوطلب آزاد سپری کرد و سرانجام در سال 1341 موفق به اخذ دیپلم ادبی شد. با توجه به علاقه‌ی فراوانی که به فراگیری قرآن کریم و معارف اسلامی داشت، هم‌زمان به تحصیل علوم دینی نیز پرداخت تا به قول خودشان به معانی و مقاصد قرآن کریم پی ببرد. وی در سال ۱۳۴۲ در رشته‌ی زبان و ادبیات عربی دانشگاه تهران پذیرفته شد و در دوران دانشجویی سال‌ها در مدارس تهران و مهاباد به عنوان آموزگار به تدریس و تعلیم و تربیت پرداخت. در سال ۱۳۴۷ موفق به دریافت مدرک کارشناسی گردید و تا سال ۱۳۵۰ به عنوان دبیر در دبیرستان‌های مهاباد مشغول به کار شد. در سال ۱۳۵۲ مقطع کارشناسی ارشد رشته‌ی زبان و ادبیات عربی دانشگاه تهران را به پایان رسانید و در همان سال در مقطع دکتری رشته‌ی فرهنگ عربی و علوم قرآنی دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران پذیرفته شد. در سال ۱۳۵۴ پس از شرکت در امتحان استادی دانشگاه تربیت معلم تهران، به وزارت آموزش عالی منتقل و در دانشکده‌ی تربیت دبیر سنندج که وابسته به دانشگاه تربیت معلم تهران به عنوان هیئت علمی مشغول به کار شد. این دانشکده در سال 1355 به دانشگاه رازی وابسته گردید و در سال 1385 ریاست آن به دکتر خرمدل واگذار گزدیدو به مدت چهار سال در این سمت باقی ماند و در این مدت توانست خدمات ارزنده‌ای به جامعه‌ی علمی و دانشگاهی کردستان ارائه نماید و با همکاری دیگر دلسوزان دانشگاهی، زمینه ارتقای این دانشکده به دانشگاه کردستان در سال 1370 را فراهم نماید. ایشان همچنین در شکل گیری و توسعه‌ی دو رشته‌ی زبان و ادبیات فارسی و زبان و ادبیات عربی نقش بسیار رزنده‌ای داشتند و طی این مدت توانستند در کنار تحقیق و پژوهش و تألیف و ترجمه، شاگردان و دبیران متعهد زیادی را تربیت و تحویل جامعه‌ی علمی نمایند.
دکتر خرمدل در سال ۱۳۷۶ با درخواست خود بازنشسته شد و به زادگاهش مهاباد برگشت و در دانشگاه آزاد اسلامی واحد مهاباد دوباره استخدام شد و در آنجا نیز به کار تدریس و تعلیم و تربیت جوانان این مرز و بوم و تألیف و ترجمه و تحقیق در زمینه‌ی قران کریم و تعالیم دینی ادامه داد تا اینکه در سال 1394 بازخرید شد و خود را وقف تألیف و تحقیق و ترجمه و ترویج آموزه‌های دینیو انسانی نمود و به فرموده‌ی خودشان عهد بستند که آنچه را که آموخته‌اند، به دیگران یاد دهند و برایشان بنگارند.
دکتر خرمدل انسانی وارسته، نویسنده‌ای متعهد، مفسری سرشناس و معلمی با اخلاق هستند که با انس با قرآن کریم و زیستن در سایه ی آن متخلق به اخلاق قرآنی شده وهیچ وقت جاه و مقام و علم و شهرت نتوانستند ذره‌ای از اخلاق و فضیلت و بزرگ‌منشی او را تحت تأثیر خود قرار دهند، بلکه همواره در اوج تواضع و فروتنی و در اوج دلسوزی و مهربانی و انسان دوستی به امر تعلیم و تربیت و تألیف و تحقیق پرداخته و به قول خودشال بسیار خوشنود بوده که نوشته‌هایش مقبول جوانان و فرزانگان با ایمان قرار گرفته استو متواضعانه از انان درخواست می‌نماید که وی را از دعاهای خلصانه‌ی خداپسندشان محروم ننمایند و از آستان اقدسش بخواهند که تلاش‌های علمی او را جهاد در راه خدا محسوب نماید.


 

آثار 

دکتر خرمدل دارای آثار ارزشمندی به سه زبان کُردی، فارسی و عربی است که بیشتر آن‌ها چاپ و منتشر شده‌اند و می‌توان آن‌ها را در چهار بخش دسته‌بندی کرد:

 

1) تفسیر و قرآن کریم

تفسیر نور در یک جلد قطور به زبان فارسی
تفسیر المقتطف در یک جلد قطور به زبان عربی
تفسیر شنه‌ی ره‌حمه‌ت در دو مجلد به زبان کردی
ترجمه‌ی تفسیر «فی ظلال القرآن» اثر سید قطب، نویسنده‌ی شهیر مصری در ۱۵ جلد
نگاهی گذرا به اعجاز علمی قرآن کریم
در پرتو نور
درس‌ها و پند‌هایی از قرآن کریم

 

2) زبان و ادبیات

دستور زبان کردی
مکالمه روزمره زبان کردی
دستور زبان فارسی
گنجینه نحو زبان عربی
گلبُن دانش
گردن بند‌های زرین، ترجمه‌ی کتاب «أطواق الذهب» زمخشری


3) فقه

نماز فرمان خدا
فقه به زبان ساده که ترجمه‌ی کتاب «الفقه المیسّر» اثر محمد سید الطنطاری است.
ترجمه کتاب «المفصل فی أحکام المرأۀ و البیت المسلم فی الشریعۀ الإسلامیۀ» در 11 جلد اثر دکتر عبدالکریم زیدان که تاکنون یک جلد از آن چاپ و منتشر شده است و جلدهای دیگر آن نیز آماده چاپ می‌باشند.


4) عقاید اسلامی

ترجمه‌ی کتاب «الله» اثر سعید حوی
عنایت یزدان یا غریزه‌ی حیوان

 

هنرنامه

 

گزارش تصویری مراسم تجلیل از دکتر مصطفی خرم دل